|
İDEAL KİLO
PROF DR METİN ÖZATA
Bir kişinin şişman olup olmadığı aşağıdaki ölçütlere
göre belirlenir:
·Ağırlığın ideal kilonun %120’sinden fazla olması
·Vücut kitle indeksinin 30 Kg/ m2’den fazla olması
İdeal kilo=Boy - 100 - [ (boy - 150)/4 ] formülü ile
hesaplanır.
Vücut kitle indeksi, şişmanlığı saptamak için en sık
kullanılan ölçümdür. Vücut ağırlığının (kg olarak) boyun metre cinsinden
karesine bölünmesi (m2) ile bulunur (kg/m2). Vücut kitle indeksi vücut
yağını kaba bir hesapla tahmin etmeye yarar ve vücut yağını %70
doğrulukta ortaya koyar.
Vücut kitle indeksi (VKİ) 24.9 kg/m2’den küçük ise o
kişiye sağlıklı, 25-29.9 kg/m2 arasında ise aşırı kilolu, 30-34.9 kg/m2
ise hafif şişman ( EVRE I ŞİŞMANLIK), 35-39.9 kg/m2 arasında ise
şiddetli şişman (EVRE II ŞİŞMANLIk), 40 ve üstü ise çok şiddetli (morbid)
şişman veya ölümcül şişman (EVRE III ŞİŞMAN) diyoruz. . VKİ’i 18.5
kg/m2’den az ise kilo azlığı söz konusudur.
Bu sınırlar şişmanlığın tanımı için uygun olsa da
VKİ’si 19 olan bir kişinin VKİ’nin sözgelimi 24.5’a kadar kilo alması da
bir risk taşır. VKİ’si 18’den 24’e çıkan bir kişinin de bu aşırı
kiloları vermesi gerekir.
Daha önceleri şişmanlık tanımı için bel/kalça oranı
kullanılıyordu, ancak bu artık terk edilmeye başlanmıştır.
Vücuttaki yağın dağılımına göre şişmanlık erkek tipi
ve kadın tipi olarak ikiye ayrılır:
Erkek Tipi-Elma Tipi Şişmanlık:
Bu tip şişmanlığa, karın tipi, erkek tipi (android),
kayış veya kemer üstü ya da elma tipi şişmanlık isimleri de verilir. Bu
tip şişmanlıkta karında, göbekte, iç organların etrafında fazla
miktarda yağ vardır. Şeker hastalığı, tansiyon, kan yağlarında
yükseklik, karaciğer yağlanması, koroner arter ve beyin damar
hastalıkları (inme-felç) bu şişmanlık tipinde sık görülür. Bu nedenle
göbekte yağ toplanması ile karakterize edilen bu şişmanlık türü sağlık
açısından çok zararlıdır.
Kadın Tipi-Armut Tipi Şişmanlık:
Bu tür şişmanlığa, cilt altı, kadın tipi (jineoid),
kemer altı, armut tipi şişmanlık da denir. Bu tip şişmanlıkta yağlar
cilt altında ve kalçada birikmiştir. Kadınlarda yağların basende veya
kalçada birikmesi bu tür şişmanlılığı oluşturur. Bu tip şişmanlarda kalp
ve damar hastalığı veya şeker hastalığı daha az görülür.
Bel Çevrenizi Ölçünüz:
Şişman bir kişide kalp hastalığına yakalanma riski,
bel çevresi ve VKİ’e göre yapılır. Bel çevresi genişledikçe kalp
hastalığına yakalanma riski artar. Bel çevresi erkekte 102 cm’den
kadında 88 cm’den fazla ise, kalp hastalığına yakalanma riski yüksek
demektir. Bel çevresi ne olursa olsun VKİ >35 kg/m2 ise yine kalp
hastalığı riski yüksektir.
‘vücutta sağlığı bozacak ölçüde anormal veya aşırı
miktarda yağ birikmesi’ ne obezite veya şişmanlık diyoruz.
Erkeklerde normalde vücut ağırlığının %15-18’ini, kızlarda ise
%20-25’ini yağ oluşturur. Eğer bu yağ oranı erkeklerde %25’i, kadınlarda
ise %30-35’i aşarsa artık kiloluyuz demektir.
Fazla kiloluluğun tıp dilindeki adı ‘obezite’dir.
Nedeni tam olarak açıklığa kavuşturulamamış olmakla beraber, fazla
kiloların oluşumunda anne ve babamızdan aldığımız genetik yük,
yaktığımızdan fazla gıda almak ve hareketsizlik önemli rol oynar.
Fazla kilolar her yaşta gelişebilir. Diyabetik (şeker
hastası) anneden doğanlarda fazla kiloluluk riski ve karında yağlanma
fazladır. Fazla kiloluluk çocukluk döneminde ortaya çıkabileceği gibi
ileri yaşlarda da ortaya çıkabilir.
3-10 yaş arasında aşırı kilolu olan çocukların
%50’sinde erişkin dönemde aşırı kilolu olma riski vardır. Ergenlik
çağında aşırı kilolu olanların ise %70-80’inde ileri yaşta aşırı kilo
gelişmektedir. Bu nedenle çocukluk çağından itibaren fazla kilolarla
mücadele etmek gerekir.
|
